Hà Nội và TP.HCM đồng loạt triển khai giải pháp khẩn cấp giảm ô nhiễm không khí

Hà Nội siết mạnh xây dựng, giao thông và chất thải để giảm bụi mịn

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng vừa yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì kiểm soát các điểm phát thải liên vùng, phối hợp các tỉnh lân cận trong giám sát và cảnh báo ô nhiễm không khí.

Thành phố yêu cầu rà soát toàn bộ khu xử lý chất thải rắn, bảo đảm vận hành không để phát tán bụi và mùi; báo cáo định kỳ hàng tuần trong tháng 12/2025. Các biện pháp vệ sinh môi trường như phun sương dập bụi, tưới rửa đường và công bố chỉ số AQI hàng tuần sẽ được tăng cường.

Sở Xây dựng được giao giám sát chặt toàn bộ công trường. Những yêu cầu bắt buộc gồm che chắn, phun sương giảm bụi, rửa xe trước khi ra công trường, bao kín phế thải… Toàn bộ công trình từ 1ha trở lên phải lắp cảm biến và camera giám sát bụi trong tháng 12/2025.

Hà Nội cũng tạm dừng cấp phép đào vỉa hè, lòng đường trong thời gian không khí ô nhiễm nặng, trừ trường hợp khẩn cấp.

Công an TP mở đợt cao điểm xử lý xe chở vật liệu không che chắn, hành vi đốt rác và gây ô nhiễm tại các làng nghề. Thành phố sẽ tích hợp dữ liệu camera an ninh – giao thông dùng AI để phát hiện vi phạm tự động.

Sở Y tế khuyến cáo người già, trẻ nhỏ và bệnh nhân hô hấp hạn chế ra ngoài khi AQI tăng cao; đồng thời yêu cầu các bệnh viện chuẩn bị thiết bị và nhân lực trong trường hợp ô nhiễm nghiêm trọng. Ngành giáo dục chỉ đạo trường học hạn chế hoạt động ngoài trời khi chất lượng không khí xuống mức “xấu”, linh hoạt điều chỉnh lịch học theo khuyến cáo môi trường.

Hà Nội cũng vận động giảm và tiến tới chấm dứt đốt vàng mã – nguồn phát thải phổ biến trong mùa lễ Tết. Các cơ sở công nghiệp lớn được yêu cầu rà soát hệ thống xử lý khí thải, tuyệt đối không xả thải chưa xử lý; đồng thời sẵn sàng giảm công suất khi chất lượng không khí suy giảm nghiêm trọng.

Ảnh minh họa

TP.HCM đặt mục tiêu giảm 90% ô nhiễm giao thông vào năm 2030

Song song với Hà Nội, TP.HCM đã công bố các biện pháp kiểm soát khí thải và đặt mục tiêu giảm 90% lượng ô nhiễm gia tăng từ giao thông vào năm 2030. Thành phố thúc đẩy mạnh giao thông xanh với metro số 1, xe buýt điện, xe CNG và xe đạp công cộng.

Với khoảng 11 triệu phương tiện sau sáp nhập địa giới, TP.HCM lên kế hoạch lắp camera nhận diện biển số để xử phạt xe không đạt chuẩn khí thải khi đi vào vùng phát thải thấp (LEZ), mức phạt tối đa 400.000 đồng đối với ôtô.

Đề án kiểm soát khí thải được triển khai theo hai giai đoạn. Giai đoạn 1 áp dụng cho xe buýt, đặt mục tiêu 100% phương tiện sử dụng điện hoặc năng lượng sạch vào năm 2030. Giai đoạn 2 mở rộng cho toàn bộ phương tiện, gồm xe máy, taxi, xe công nghệ, xe tải và ôtô cá nhân. Thành phố đang xây dựng lộ trình chuyển đổi, cơ chế hỗ trợ và phân vùng kiểm soát khí thải tại trung tâm, Cần Giờ và Côn Đảo.

Theo tư vấn, vùng LEZ trung tâm bao gồm các quận 1, 3, 5, 6, 8, 10, 11, Bình Thạnh, Tân Bình, Tân Phú và Phú Nhuận, được bao quanh bởi 15 cây cầu và 17 trục giao thông chính.

Từ năm 2026, TP.HCM bắt đầu kiểm soát ba nhóm phương tiện: cấm xe tải nặng chạy diesel; hạn chế ôtô thương mại dưới chuẩn Euro 4; kiểm soát xe máy kinh doanh dưới Euro 2. Từ năm 2027, khi xe máy bắt buộc kiểm định khí thải, quy định áp dụng với toàn bộ xe máy dưới Euro 2 và ôtô dưới Euro 4.

Sau năm 2032, thành phố sẽ nâng chuẩn khí thải và mở rộng vùng LEZ ra toàn bộ khu vực vành đai 1.

Việc kiểm soát phương tiện sẽ dựa trên hệ thống camera quét biển số và dữ liệu đăng kiểm để xác định chất lượng khí thải. Cơ chế xử phạt gồm ba giai đoạn: Tháng đầu chỉ nhắc nhở; tháng 2–6 phạt 50% mức quy định; sau 6 tháng áp dụng mức phạt đầy đủ (200.000 đồng với xe máy, 400.000 đồng với ôtô).

Cùng với chế tài, TP.HCM sẽ hỗ trợ tài chính để người dân và doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện đạt chuẩn, mở rộng giao thông công cộng và phát triển mạng lưới trạm sạc cho xe điện.

Theo Minh Kiên - Môi trường và Cuộc sống